College 3: Klankgeschiedenis tot 1850

Orgels laten altijd hun culturele herkomst horen; elke regio en elke tijd had zo zijn eigen opvattingen over wat een orgel was. In dit college ontmoeten we een aantal uitgesproken voorbeelden, variërend van het Van Straten-orgel in het Orgelpark zelf tot het zeer barokke orgel van Jordi Bosch op Mallorca. Wat vertellen deze orgels ons over hun cultuur?

 

Abbé Vogler

Abbé Vogler is een van markantste figuren op de grens van 'oude' naar 'moderne' orgelbouw in de vroege 19de eeuw. Enerzijds wilde hij wetenschap en zelf denken toepassen op het orgelmakersvak, anderzijds begreep hij lang niet alles en kwam hij met ronduit domme oplossingen. Aan de pluskant van zijn ideeën staat zonder meer zijn streven naar meer dynamiek en kleur, aan de minkant zijn 'simplificatiesysteem': als Vogler je orgel verbouwde kon het zomaar gebeuren dat het daarna twee keer zo weinig pijpen had...!

 

Dom Bédos

Diezelfde kentering zien we ook in boeken over orgelbouw: Dom Bedos beschreef in zijn prachtige boek nog - zoals adel en clerus dat wensten - netjes op hoe je orgels hoorde te bouwen, Johann Gottlob Töpfer deed het een halve eeuw later, in 1833, totaal anders, omdat hij zich afvroeg waarom je eigenlijk orgels zus of zo moest bouwen. Niet verwonderlijk dat zijn boek het begin was van een nog altijd niet aflatende stroom publicaties over orgelbouw.

 

Orgeltypen

In dit college gaan we luisteren naar het Van Straten-orgel en het orgel in Weingarten, maar ook leren we 'op het oor' de orgels van Arp Schnitger, Gottfried Silbermann, Zacharias Hildebrandt, Dom Bedos, Italiaanse orgels, Spaanse orgels en Midden-Europese orgels kennen. 

 

Het orgel dat Jordi Bosch in 1762 in Santanyi op Mallorca bouwde laat alleen al door zijn uiterlijk vermoeden dat het niet Nederlands klinkt...

Het orgel dat Jordi Bosch in 1762 in Santanyi op Mallorca bouwde laat alleen al door zijn uiterlijk vermoeden dat het niet Nederlands klinkt...

Word
Gast
vriend

Word Vriend of GastVriend van het Orgelpark

Bezoek alle Orgelpark concerten voor slechts 70 euro per jaar. Daarmee helpt u ons om het orgel een nieuwe plaats te geven in het actuele muziekleven en geeft u jong talent de kans op te treden in een bijzondere ambiance.

Lees meer
Muziekspeler
Kies een muziekstuk