Het Nieuwe Barokorgel

Het Orgelpark bouwt een nieuw orgel: naast de orgels die het Orgelpark al bezit voor muziek uit de middeleeuwen en de romantiek zal het geschikt zijn voor muziek uit de barok - met name die van Johann Sebastian Bach. Door middel van een aanpassing van de techniek tussen klavieren en pijpen kan het zowel op 18de-eeuwse wijze bespeeld worden, dus met inachtneming van historische gegevens over het uitvoeren van Bachs muziek, als op compleet nieuwe manieren, bijvoorbeeld met behulp van computers. De klankmogelijkheden zijn in het tweede geval veel ruimer dan bij ‘barokke bespeling’. Het doel ervan is dat het orgel niet alleen bij historisch verantwoord Bachspel past maar juist ook uitnodigt en inspireert tot nieuwe muziek.

Als referentie is het werk van de orgelmaker Zacharias Hildebrandt gekozen, tijd- en streekgenoot van Bach. Bach bewonderde Hildebrandts werk: hij organiseerde voor een zoon en een schoonzoon organistenbetrekkingen op Hildebrandt-orgels, schreef een cantate voor de ingebruikneming van het Hildebrandt-orgel in Störmthal, die hij samen met zijn vrouw uitvoerde, en keurde Hildebrandts meesterwerk in de Wenzelskirche in Naumburg.

Kenmerkend voor Hildebrandts klankconcept zijn stevige, diepe bassen en een voorkeur voor klankkleurrijkdom in de middenligging. In het hoge domein beschikken Hildebrandts orgels over de zogenoemde ‘Stahlklang’, een speciale combinatie van hoge registers. Een belangrijk verschil met de orgels van Gottfried Silbermann, met wie Hildebrandt enige tijd samenwerkte, is dat Hildebrandt-orgels minder luid zijn.

Uitgangspunt voor de dispositie van het Nieuwe Barokorgel is die van het Hildebrandt-orgel uit 1749, waarvan overigens alleen de kast bewaard is gebleven. Het front van het nieuwe orgel zal qua detaillering en breedte eveneens op dat van Hettstedt gebaseerd zijn, maar zal de verhoudingen van het er sterk op lijkende orgel in Sangerhausen krijgen (1728).

Het orgel wordt in gebruik genomen in het voorjaar van 2018.


De voorbereiding van het concept van het Nieuwe Barokorgel heeft in alle openheid plaatsgevonden: via een blog kon ieder die dat wilde meedenken en/of vragen stellen. Daarnaast is Nieuwe Barokorgel onderwerp van gesprek geweest in verschillende colloquia en symposia, de artikelen daarvan zijn opgenomen in Research Report #5/1.

 


Deze fotomontage geeft een indruk van hoe het Nieuwe Barokorgel zich in de zaal van het Orgelpark zal manifesteren.

 


De dispositie van het Nieuwe Barokorgel volgens de knoppenindeling bij de klaviatuur. Links de registerknoppen van het Hoofdwerk, rechts die van het Bovenwerk; de onderste rijen zijn voor de knoppen van het Pedaal.