Feest rond het Utopa Barokorgel (9-10 november)

Compositiefeest rond het Utopa Barokorgel

 

 

Meteen na de ingebruikneming van het Utopa Barokorgel op 21 maart 2018 zijn we in het Orgelpark aan de slag gegaan met het daadwerkelijk gebruiken ervan. Niet alleen als barokorgel voor ‘oude muziek’, maar ook als instrument dat componisten van nu uitnodigt en uitdaagt. Op 9 en 10 november zullen de eerste resultaten te horen zijn: op 9 november om 13.13 uur, met aansluitend een colloquium (gesprekken, discussies etc.); en op 10 november om 20.15 uur.

 

De twee dagen zijn georganiseerd in samenwerking met Stichting Conlon: een groep componisten die de ontwikkeling en het gebruik van ‘gemidificeerde akoestische instrumenten wil bevorderen’, zoals de stichtingswebsite het samenvat. De stichting eert met haar naam de componist Conlon Nancarrow (1912-1997), die in zijn muziek de mogelijkheden van de ‘player piano’ onderzocht – de ‘automatisch spelende’ pianola dus, de piano die kan klinken zonder dat er een pianist aan te pas hoeft te komen.

 



Voorbeeld van een computervenster, ontwikkeld om het Utopa Barokorgel met behulp van laptops te kunnen bespelen

 

 

Meer dan een muziekautomaat

Natuurlijk is het Utopa Barokorgel iets anders dan een muziekautomaat. Maar de overeenkomst met de pianola is niet te missen: het is mogelijk het orgel via een laptop te bespelen, via een op die laptop voorbereide compositie. Dat kan natuurlijk heel ‘simpel’ door het orgel met een druk op een knop als een automaat een voorgestanst kunstje te laten doen, maar de praktijk blijkt veel spannender. Wie voor het Utopa Barokorgel componeert met behulp van een laptop, doet dat namelijk meestal door een set ‘instructies’ voor het orgel voor te bereiden, die bij de uitvoering door de componist, die daarmee musicus wordt, op het ‘juiste moment’ moeten worden geactiveerd. In feite bespeelt de componist/musicus het orgel via zijn laptop. Of, nog anders gezegd: de toetsen van de laptop vervangen de toetsen van de speeltafel van het orgel.

 

Conlon

Het stichtingsbestuur van Conlon bestaat grotendeels uit componisten. Dat zijn Christina Viola Oorebeek, Robert van Heumen, Boris Bezemer en Ji Youn Kang. Met name Robert van Heumen was vanaf 2014 nauw betrokken bij de bouw van het Utopa Barokorgel; het Orgelpark wilde graag van hem – en andere componisten/musici, zoals Anne La Berge, Wouter Snoei en Jacob Lekkerkerker – weten wat het orgel volgens (en voor) hen ‘moest kunnen’. Hun ideeën waren van doorslaggevend belang bij het bepalen van het concept van het instrument.

 

Call for Compositions

Na de ingebruikneming in maart publiceerden het Orgelpark en Conlon een ‘Call for Compositions’: een uitnodiging aan componisten in Nederland om met het Utopa Barokorgel aan de slag te gaan. Wouter Snoei stelde een gebruiksaanwijzing samen, in juli werden vier componisten uit de aanmeldingen geselecteerd, en in de zomer leerden ze het orgel van dichtbij kennen. Het zijn Danny de Graan, Janco Verduin, Zeger de Vos en Laurens van der Wee.

 

Meer en nóg meer...

Maar er is meer. Omdat het Utopa Barokorgel bij de ingebruikneming op 21 maart nog niet over alle geplande functies beschikte, konden vier van de componisten/musici die voor de feestweek nieuwe muziek hadden gemaakt hun werken slechts in ‘uitgedunde’ versies laten horen. Daarom nodigde het Orgelpark hen uit ze nog eens uit te voeren, nu met alles erop en eraan. Het laat zich raden dat Robert van Heumen, Jacob Lekkerkerker, Wouter Snoei en René Uijlenhoet deze mogelijkheid graag benutten.

En er is nóg meer. Het leek het Orgelpark goed de componisten van Conlon uit te nodigen ook zelf iets voor het Utopa Barokorgel te componeren. Het gevolg is dat op 9 en 10 november maar liefst acht nieuwe composities tot klinken komen (op 9 november), en vier composities in nieuwe volledige versies (op 10 november). 

 

Fascinerend

Bij de voorbereidingen van al deze nieuwe muziek konden we af en toe meeluisteren. Het fascinerende is: elke componist ‘haalt’ totaal andere klankwerelden ‘uit’ het orgel. Vandaar na het concert op 9 november een colloquium: de componisten/musici vertellen dan over hun dromen en ideeën, over de technologie die ze gebruiken om daarvan muziek te maken, hoe het orgel daarop reageerde – enzovoort. Er is ruim gelegenheid om vragen te stellen en met de kunstenaars in gesprek te gaan. U bent van harte welkom!

 

 

Auteur Hans Fidom is researcher van het Orgelpark en hoogleraar Orgelkunde aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

 

 

Word
Gast
vriend

Word GastVriend van het Orgelpark

Bezoek alle Orgelpark concerten voor slechts 70 euro per jaar. Daarmee helpt u ons om het orgel een nieuwe plaats te geven in het actuele muziekleven en geeft u jong talent de kans op te treden in een bijzondere ambiance.

Lees meer
Muziekspeler
Kies een muziekstuk