2019 College 6: Aristide Cavaillé-Coll

Dit is alweer het laatste college in onze reeks. We hebben de afgelopen zes weken muziektheorie gekoppeld aan luisteren. Vandaag kijken we daarop terug via het lezen van Hemingway en het luisteren naar Arvo Pärt. Vervolgens staan we stil bij de Franse orgelmaker (en 'organistenmaker') Aristide Cavaillé-Coll, niet in de laatste plaats omdat de organist van vandaag, Arjan Veen, het koene plan opperde de complete Eerste Symfonie van Charles-Marie Widor uit te voeren - op het Verschueren-orgel.   

 

Wufter dan Widor

Aristide Cavaillé-Coll (1811-1899) is na Arp Schnitger (1648-1719) allicht de belangrijkste orgelmaker ooit. Hij schiep, zonder dat daartoe muzikaal directe aanleiding was, een nieuw orgeltype, en werd daarin succesvol dankzij de integratie van nieuwe technologie (zoals pneumatische toetsbekrachtiging, beter bekend als 'Barker-machine'). Behalve orgelmaker 'maakte' hij ook organisten: hij stuurde jonge talenten - zoals Widor - naar Brussel om er het soort orgelles te krijgen dat hem beviel.

Zo creëerde Cavaillé-Coll niet alleen nieuwe instrumenten maar ook nieuwe manieren van musiceren. Widor werd de beste ambassadeur die Cavaillé-Coll zich maar kon wensen: met zijn tien orgelsympfonieën emancipeerde hij het orgel tot een instrument dat niet onderdeed voor het toen moderne orkest. En passant gaf hij de trotse Parijse kathedralen bovendien een nieuwe functie: concertzaal voor gewone mensen. 

Dat laatste was precies waar Cavaillé-Coll van droomde. Niet dat hij het expliciet heeft gezegd, maar dat hij een zwak had voor wereldse en frivole muziek, blijkt uit het feit dat hij het merendeel van zijn instrumenten in gebruik liet nemen door Alfred Lefébure-Wely - en die klonk bepaald wufter dan Widor.

 

 

 

De cursus Orgelkunde gaat volgend jaar (nog) dieper in op luisteren, de betekenis daarvan voor ons begrip van musiceren, en de rol die het orgel daarbij speelt

 

 

 

De cursus Orgelkunde in 2020: 'Diep luisteren'

Volgend jaar staat de cursus Orgelkunde in het teken van 'Diep Luisteren', een 'luistertechniek' die lijkt op wat Pauline Oliveros ooit 'Deep Listening' noemde, in de verte verwant aan Elmer Schönbergers 'Grote Luisteren'. Ik schrijf met opzet 'lijkt op...', want ik bepleit luisteren met iets minder vooropgezette bedoelingen dan zij.

Het luisteren dat ik hier bedoel is 'eenvoudig' heel aandachtig luisteren. We zullen stilstaan bij John Cage, die luisteren naar stilte een goed uitgangspunt vond, maar ook bij de Nederlandse componist Jan Welmers, wiens werk we op allerlei manieren zullen leren kennen, en natuurlijk ook bij Oliveros, Schönberger en anderen die over luisteren naar muziek nadachten. De rode draad wordt weer de bijdrage van jonge organisten, die ons in staat zullen stellen 'door' een compositie heen te kijken, simpelweg door delen weg te laten, als woonden we hun repetities bij. Best mogelijk dat we zullen constateren dat (het meemaken van) het werken aan muziek minstens zo spannend en leerrijk is als luisteren naar het 'eindproduct'.

 

 

 


 

 

Terugkijken

De presentatie die als 'onderlegger' voor dit college is gebruikt, is hier nog eens te zien in de vorm van een film. Het voordeel daarvan is dat de muziekfragmenten er in staan. Als u een fragment iets langer wilt bekijken, pauzeert u eenvoudig de film. Klik op het plaatje hieronder om de presentatie te zien:

 

 

 

 

Organist: Arjan Veen

Organist Arjan Veen speelde de Eerste Symfonie van Charles-Marie Widor (1844-1937) op het Verschueren-orgel

- Prelude

- Allegretto

- Intermezzo

- Adagio

- Marche triomphale

- Meditation

- Finale

Word
Gast
vriend

Word GastVriend van het Orgelpark

Bezoek alle Orgelpark concerten voor slechts 80 euro per jaar. Daarmee helpt u ons om het orgel een nieuwe plaats te geven in het actuele muziekleven en geeft u jong talent de kans op te treden in een bijzondere ambiance.

Lees meer

Stichting Utopa actualiseert en stimuleert creatieve talenten van mensen

Lees meer
Muziekspeler
Kies een muziekstuk