College 2: Zélf luisteren, zelf bepalen!

In het college van vorige week hebben we Pauline Oliveros leren kennen en haar idee dat 'deep listening' een belangrijke vaardigheid is. Zeker ook bij het luisteren naar muziek. Aanvullend vertelde John Cage ons dat luisteren naar muziek en luisteren naar geluid niet per se in het teken hoeft te staan van betekenis-toekenning: prima als geluid iets betekent, maar voor hemzelf vond hij het 'actief zijn' van geluid al boeiend genoeg: 'Sound doesn't have to talk to me'.

 

 

 

De crux van Oliveros' 'deep listening': we zijn, zodra we luisteren, aandachtig of niet, actief bezig. We veranderen daardoor wat er klinkt (in onze perceptie) en ook onszelf.

 

 

Huiswerk

De ándere – met deze eerste te verweven – rode draad door de cursus dit jaar spinnen we door te luisteren naar het grote orgel in Liepaja (Letland, aan de Oostzeekust): in 1885 gebouwd door Barnim Grüneberg als grootste mechanische orgel ter wereld en in bijna onveranderde staat bewaard gebleven. Mijn vraag aan u, beste studenten – zo u wilt uw huiswerk – is de klank van dit orgel vergelijken met die van het orgel in Schwerin, dat we in college 1 hoorden in een uitvoering van Liszts muziek over het thema B-A-C-H. 

 

Woorden vinden

In College 2 op 27 februari zullen we het daarover hebben. Hoort u overeenkomsten, en zo ja, kunt u woorden vinden om die bespreekbaar te maken? Is het misschien mogelijk een typisch Midden-Europese orgelklank te herkennen? Denk ook aan het orgel in Swieta Liepka in Polen, met al die bewegende beelden in het front. Is de klank daarvan verwant aan die in Liepaja? Aan die in Schwerin? Uiteraard staat het u vrij uw cd-kast te plunderen en internet af te struinen naar meer opnamen van deze orgels.

 

 

 

Fragment van de registerknoppen-collectie bij de klavieren van het orgel in Liepaja.

 

 

Dispositie

De dispositie van een orgel is als gezegd de lijst registers van dat orgel. We gaan de dispositie van het orgel van Liepaja van dichtbij bekijken en zullen zo allerlei boeiende thema's op het spoor komen. Eén daarvan heeft te maken met wat we al even kort aanraakten: wat is zuiverheid eigenlijk? Waarom willen we graag meer dan één toonhoogte per orgeltoets kunnen horen? Hoe werkt ons oor? En vooral ook: hoe verschillend werken onze oren? Sinds Oliveros en Cage weten we immers dat we ieder iets anders (kunnen) waarnemen. Waarmee we aan de vraag raken hoe culturen eigenlijk ontstaan – we hadden het er al even over aan de hand van Degas' jonge dame in het Van Gogh Museum en de vier naakte smeden op de gravure in Fludd's boek uit de vroege Renaissance.

 

Gadamer

Beloofd is beloofd: bij al dit denkwerk zullen we ditmaal vooral Hans-Georg Gadamer lezen. U zult zien: bijzonder boeiende gedachten die ons een stuk verder brengen in het begrijpen van wat orgels eigenlijk zijn. Van wat musiceren eigenlijk is.

 


 

College 2 is inmiddels voorbij. Klik op de afbeelding hieronder om de presentatie die bij het college werd getoond nog eens te zien. Het bestand heeft de vorm van een film, zodat u steeds kunt pauzeren wanneer u een tekst of een foto wat langer wilt bekijken.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Word
Gast
vriend

Word GastVriend van het Orgelpark

Bezoek alle Orgelpark concerten voor slechts 80 euro per jaar. Daarmee helpt u ons om het orgel een nieuwe plaats te geven in het actuele muziekleven en geeft u jong talent de kans op te treden in een bijzondere ambiance.

Lees meer

Stichting Utopa actualiseert en stimuleert creatieve talenten van mensen

Lees meer
Muziekspeler
Kies een muziekstuk