Cursus Orgelkunde: College 5 (excursie)

Vandaag sluiten we de Cursus Orgelkunde van dit jaar af met een excursie naar de Grote Kerk in Zwolle. We zijn daar welkom om 15.00 uur. We gaan er de eindfase van de restauratie van het grote Schnitger-orgel uit 1721 meebeleven, en in het verlengde daarvan in de praktijk toetsen wat we in de eerste vier colleges geleerd hebben.

We hebben in de colleges kennisgemaakt met de 'situationaliteit' van muziek: muziek bestaat slechts gedurende een specifieke tijd in een specifieke plaats, en daarna niet meer – iets wat orgels ons als geen ander instrument duidelijk maken, omdat ze elk zo verschillend zijn. Ook hebben we gelet op wat orgels zelf op dit vlak te melden hebben. Zo weten we inmiddels weer 'alles' over de stemming van toetsinstrumenten.

Het orgel in Zwolle is wereldberoemd: het is in 1721 voltooid door de zonen van Arp Schnitger (hij overleed twee jaar eerder). Schnitger is in feite de Stradivarius onder de orgelmakers, en het Zwolse instrument is belangrijk omdat het vrijwel helemaal origineel is én zeer groot. 

Bij de voorbereiding van de restauratie ontdekten restaurateur Flentrop en expert Cees van der Poel allerlei originele materialen. Die waren bij de restauratie (ook door Flentrop) in de jaren ’50 terzijde gelegd en vervangen.

Nu zijn ze weer in ere hersteld, zodat met recht gezegd kan worden dat het orgel weer vrijwel geheel is zoals in 1721. Dit stelde restaurateur, expert en eigenaar voor de vraag welke stemming het zou moeten krijgen. Sinds de restauratie in de jaren ’50 werd het orgel wereldberoemd door toedoen van organist Charles de Wolff en de compositiewedstrijd rond het instrument; internationaal beroemde musici kwamen er hun platen opnemen, zoals Michel Chapuis. Het orgel had een moderne stemming – zoals men in de jaren ’50 gewend was. We weten echter dat Schnitger zelf de middentoonstemming toepaste. Uiteindelijk is besloten een variant daarop te kiezen die zich in de praktijk bewezen heeft: de stemming die Reinhard Ruge voor het Schnitger-orgel in Norden ontwierp, en die daar al veertig jaar functioneert. 

In Zwolle horen we het orgel, en ook vertelt Coby Zandbergen, de directeur van het Academiehuis, zoals de Grote Kerk inmiddels heet, over haar visie op erfgoedzorg. Uiteraard met betrekking tot het orgel, maar zeker ook tot het kerkinterieur dat nu deels een chique koffiehoek bevat en een boekenwinkel.

De Cursus Orgelkunde, en dus ook de excursie van vandaag, is alleen toegankelijk voor GastVrienden van het Orgelpark. Zie ook: https://www.orgelpark.nl/cursus-orgelkunde.